واکسن آنفولانزا در این افراد ممنوع! هشدارهای مهم برای تزریق

زمان طلایی واکسن آنفولانزای فصلی: چه ماهی بهترین زمان تزریق واکسن است؟

واکسن آنفولانزا

هر ساله با نزدیک شدن به فصل پاییز، نگرانی‌ها درباره ابتلا به بیماری‌های فصلی بویژه سرماخوردگی و آنفولانزای فصلی شروع می‌شود و خیلی‌ها به دنبال راهی برای پیشگیری از ابتلا به فکر دریافت واکسن آنفولانزا می‌افتند. یکی از موثرترین روش‌ها برای محافظت در برابر این بیماری تزریق واکسن است که معمولاً می‌توان از سن 6 ماهگی به بعد اقدام کرد. این واکسن که طرفداران زیادی در فصول سرد سال دارد یکی از اقدامات مهم برای پیشگیری از ابتلا و بروز عوارض جدی و خطرناک بویژه در گروه‌های پرخطر است. اما آیا تزریق واکسن آنفولانزا در همه افراد مناسب است؟ در این مقاله از مداریو، به بررسی دقیق‌تر دلایلی که پزشکان بر تزریق واکسن در کودکان و بزرگسالان توصیه دارند، بهترین زمان تزریق و محدودیت‌های آن می‌پردازیم.

واکسن آنفولانزا چیست؟

آنفولانزای فصلی بیماری ویروسی و بسیار مسری است که هر ساله در فصل پاییز یا اوایل زمستان افراد را مبتلا کرده و منجر به بروز علائمی مثل تب، سرفه، درد عضلات، سردرد، احساس ضعف و خستگی می‌شود. این ویروس از طریق هوا منتشر شده و از راه تنفس و سطوح آلوده به ویروس خیلی زود اطرافیان را درگیر می‌کند و در افرادیکه سیستم ایمنی ضعیفی دارند مانند کودکان و افراد مسن و مبتلایان به بیماری‌های مزمن می‌تواند منجر به عوارض شدید شده و حتی تهدیدی برای زندگی فرد باشد. واکسن آنفولانزای فصلی واکسنی است که برای محافظت در برابر این بیماری طراحی شده است و اثرات محافظتی آن از دو هفته بعد از زمان تزریق شروع می‌شود.
معمولاً پزشکان تزریق این دارو را هر ساله در پاییز یا اوایل زمستان به افرادی که در معرض خطر ابتلا به بیماری جدی ناشی از آنفولانزا هستند توصیه می‌کند. مصونیت از این بیماری از مهم‌ترین فواید واکسن آنفولانزا است، با این حال تزریق واکسن به همه افراد توصیه نمی‌شود. اگر می‌خواهید بدانید که واکسن آنفولانزا برای چه کسانی مضر است نخست لازم است که با انواع واکسن آشنا شوید.

واکسن انفولانزا

انواع واکسن آنفولانزا

واکسن بر اساس تعداد سویه‌های ویروس که می‌تواند در برایر آنها محافظت ایجاد کند در دو دسته کلی 3 و 4 ظرفیتی تقسیم‌بندی می‌شود. واکسن 3 ظرفیتی آنفولانزا می‌تواند در برابر 3 نوع سویه اصلی ویروس شامل A (H1N1) ، A (H3N2) و آنفولانزای نوع B ایمنی ایجاد کند.

واکسن 4 ظرفیتی نیز می‌تواند 4 نوع از سویه‌های ویروس (2 نوع A و 2 نوع B) را مهار نماید. بدیهی است واکسن‌ آنفولانزا 4 ظرفیتی حفاظت بیشتری در برابر سویه های ویروس انفولانزا ایجاد می‌کنند.

از آنجاییکه ویروس‌های مولد بیماری دائماً در حال جهش هستند هر ساله نوع جدیدی از واکسن تولید می‌شود که بدن نسبت به ویروس جدید مصون بماند. خلاصه‌ای از انواع واکسن‌هایی که در بازار موجودند ارائه شده است:

واکسن آنفلوانزا با دُز استاندارد

این واکسن با استفاده از ویروس رشد یافته در تخم مرغ ساخته می‌شود و با برندهای مختلف Afluria، Fluarix، FluLaval و Fluzone در بازار وجود دارد. نوع سه ظرفیتی این واکسن‌ها برای بزرگسالان 64-18 و چهارظرفیتی آن در کودکان بالای 6 ماه قابل استفاده است.

واکسن‌های مبتنی بر سلول (Flucelvax)

این نوع واکسن در ترکیبات خود تخم مرغ ندارد و با استفاده از کشت سلولی تولید می‌شود. طبق توصیه مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها (CDC) استفاده از آن در افراد بالای 6 ماه تایید شده و بلامانع است.

واکسن آنفولانزای نوترکیب

این واکسن که با استفاده از فناوری نوترکیب ساخته می‌شود، در ترکیباتش تخم مرغ ندارد و برای کسانیکه که به تخم مرغ حساسیت دارند مناسب است. این واکسن برای استفاده در افراد 18 سال به بالا تایید شده است و نسبت به سایر واکسن‌های آنفلوانزا با دز استاندارد، برای کمک به ایجاد پاسخ ایمنی قوی تر طراحی شده‌اند.

واکسن آنفولانزا با دُز بالا (Fluzone High-Dose)

این واکسن بر پایه تخم مرغ تولید می‌شود و برای استفاده در افراد 65 سال و بالاتر تایید شده است. واکسن آنفولانزا با دُز بالا نسبت به سایر واکسن‌های با دُز استاندارد، ایمنی بیشتری ایجاد می‌کنند.

واکسن آنفولانزای کمکی (Fluad Quadrivalent)

واکسن آنفولانزا کمکی واکسن سه ظرفیتی حاوی ماده کمکی ادجوانت است که به واکسن اضافه شده و به پاسخ ایمنی قوی‌تر کمک می‌کند. این نوع واکسن برای افراد 65 سال به بالا مناسب است.

واکسن‌های انفولانزای ضعیف‌شده زنده (FluMist)

واکسن آنفولانزای ضعیف شده زنده به شکل اسپری و بر پایه تخم مرغ است که در افراد 2 تا 49 تایید شده است. اما برای استفاده از زنان باردار، افراد با نقص سیستم ایمنی و شرایط پزشکی خاص مجاز نیست.

انواع واکسن آنفولانزا

چه زمانی باید واکسن آنفولانزا را تزریق کرد؟

خیلی از افراد به اشتباه تصور می‌کنند که با اوج گرفتن سرما در فصل زمستان، بهترین زمان واکسیناسیون است، در حالیکه اوایل پاییز و ترجیحاً اواخر شهریور، پیش از اوج شیوع ویروس، بهترین زمان تزریق واکسن آنفولانزا است تا بدن فرصت کافی برای تولید ایمنی لازم در طول فصل سرما را داشته باشد. با این حال اگر دیرتر هم اقدام کنید می‌توانید از خود محافظت کنید. بنابراین توصیه می‌شود برای پیشگیری از ابتلا وعوارض بیماری هر زمان که شد اقدام به تزریق واکسن کنید. این واکسن معمولاً به عضله بازو و در نوزادان و کودکان کوچکتر ممکن است به عضله ران تزریق شود.

واکسن آنفولانزا بعد از چند روز اثر می‌کند؟

شروع اثر واکسن آنفولانزا از زمان تزریق معمولاً 2 هفته طول می‌کشد. در این بازه زمانی بدن شروع به تولید آنتی‌بادی‌هایی می‌کند که باعث محافظت از فرد در برابر ویروس آنفولانزا می‌شود. برای اثرگذاری بهتر واکسن توصیه ‌می‌شود که افراد بویژه کودکان، سالمندان و سایر گروه‌های پرخطر در معرض تماس با ویروس نباشند. بدین منظور از حضور در اماکن عمومی پرجمعیت پرهیز کرده و نظافت را رعایت کنند. اگرچه تزریق این واکسن برای پیشگیری از ابتلا به آنفولانزای فصلی ۱۰۰ درصد موثر نیست، اما برای کنترل عوارض موثر بوده که این از مهم‌ترین خواص واکسن آنفولانزا به شمار می‌رود. میزان اثربخشی واکسن به فاکتورهای مختلفی از جمله سن و وضعیت سلامت و سوابق بیماری فرد بستگی دارد.

همانطور که در ابتدای مطلب هم اشاره شد سویه های ویروس سالانه تغییر می‌کند و واکسن سال گذشته دیگر محافظتی در برابر ابتلا به بیماری ایجاد نمی‌کند، به همین دلیل است که هر سال نیاز به تزریق جدید واکسن دارید.

کودکان به چند دُز واکسن نیاز دارند؟

طبق توصیه مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها (CDC) واکسیناسیون سالانه آنفولانزا برای افراد 6 ماهه و بالاتر توصیه می‌شود. برنامه واکسیناسیون در کودکان به شکل زیر است:

  • کودکان 6 ماهه تا 8 ساله که برای اولین بار واکسینه می‌شوند یا برنامه واکسیناسیون‌شان به طور دقیق مشخص نیست به 2 دز جداگانه واکسن آنفولانزا نیاز دارند که باید با فاصله زمانی حداقل 4 هفته از یکدیگر تزریق شوند. پس از آن به طور سالانه با مشورت پزشک می‌توانند واکسن را تزریق کنند.
  • کودکان 6 ماهه تا 8 ساله که در یکسال گذشته حداقل 2 دز واکسن را با فاصله حداقل 4 هفته دریافت کرده و کودکان 9 سال به بالا به 1 دز واکسن نیاز دارند

در افراد بالای 18 سال هم تزریق واکسن سالانه در یک دز انجام می شود.

تزریق واکسن آنفولانزا در کودکان

آیا تزریق واکسن انفولانزا در بارداری مجاز است؟

مطالعات نشان داده‌اند تزریق واکسن آنفولانزا در هر مرحله از بارداری تا زمان زایمان بی خطر است و باعث محافظت از سلامت مادر و کاهش احتمال بستری شدن در بیمارستان به دلیل عواملی چون پنومونی و زایمان زودرس می‌شود.
تزریق واکسن آنفولانزا در بارداری نه تنها باعث محافظت از مادر می‌شود بلکه از سلامت جنین نیز محافظت می‌کند. زمانی که واکسن می‌زنید سیستم ایمنی بدن آنتی‌بادی‌هایی می‌سازد تا از شما در برابر ویروس محافظت کند. سطح این آنتی‌بادی‌ها به مرور زمان کاهش‌ می‌یابد. به همین دلیل است که زنان باردار باید از تزریق زودهنگام واکسن پرهیز کرده تا اثرات آن تا مدت زمان معینی از زمان تولد کودک در بدن باقی بماند و از کودک نیز محافظت کند. از آنجاییکه آنتی بادی‌های ایجاد شده پس از تزریق واکسن به جنین منتقل می‌شود، اثر محافظتی واکسن تا چند ماه پس از تولد ادامه می‌یابد و باعث مصونیت کودک در زمان مواجهه با ویروس می‌شود. توجه داشته باشید که واکسن انفولانزا به شکل اسپری بینی برای زنان باردار مناسب نیست چرا که حاوی ویروس زنده ضعیف‌شده است.

واکسن آنفولانزا در بارداری

آیا تزریق واکسن در دوران شیردهی بی خطر است؟

واکسن انفولانزا در دوران شیردهی نه تنها خطرناک نیست بلکه آنتی بادی‌های منتقل شده از شیر مادر باعث محافظت کودک در برابر ابتلا به آنفولانزای فصلی می‌شود.
علائمی مثل بی حالی، خستگی، تب، درد در محل تزریق از عوارض معمول تزریق واکسن است و جای نگرانی ندارد.

تزریق واکسن آنفولانزای فصلی به چه کسانی توصیه می‌شود؟

واکسن‌های مختلف آنفلوانزا برای استفاده در افراد با گروه‌های سنی مختلف تایید شده‌اند و گروه‌های پرخطر که در خطر معرض بیشتر ابتلا به بیماری جدی ناشی از آنفولانزا هستند در اولویت تزریق قرار دارند. افرادیکه واجد شرایط برای تزریق واکسن آنفولانزا هستند عبارتند از:

  • افراد بالای 50 سال
  • کودکان 6 ماهه تا 4 ساله (59 ماهه)
  • افراد مبتلا به اختلالات مزمن ریوی از جمله آسم یا مبتلایان به بیماری قلبی-عروقی
  • افراد مبتلا به دیابت و سایر اختلالات متابولیک
  • بیماران کبدی و کلیوی
  • افراد مبتلا به اختلالات عصبی
  • افراد با نقص یا سرکوب سیستم ایمنی
  • زنان باردار و زنانی که به تازگی زایمان کرده‌اند
  • زنان در دوران شیردهی
  • زنانی که قصد بارداری در فصل انفولانزا دارند
  • افرادیکه در خانه سالمندان زندگی می‌کننند
  • افراد 6 ماهه تا 18 ساله که آسپرین یا داروهای حاوی سالیسیلات مصرف می‌کنند
  • افراد مبتلا به چاقی شدید با شاخص توده بدنی 40 یا بیشتر
  • پرسنل بیمارستان و مراقبین سلامت
  • مراقبین کودکان زیر 5 سال و بزرگسالان 50 سال و بالاتر

این افراد با ویژگی‌های نامبرده در اولویت برای انجام تزریق واکسن آنفولانزا هستند.

تزریق واکسن آنفولانزا

چه کسانی نباید واکسن آنفولانزا بزنند؟

اگر چه تزریق واکسن در گروه‌های مختلف سنی تایید شده است و باعث مصون ماندن افراد از آنفولانزای فصلی می‌شود، با این حال برای گروه خاصی از افراد توصیه نمی‌شود، بویژه اگر فرد سابقه هرگونه حساسیت به این واکسن یا اجزای آن داشته باشد. بنابراین قبل از اقدام به تهیه واکسن بهتر است ابتدا با پزشک مشورت کنید. اما واکسن آنفولانزا برای چه کسانی مضر است؟ افراد با داشتن شرایط زیر مناسب برای تزریق واکسن نیستند:

  • کودکان کمتر از 6 ماه
  • سابقه بروز آلرژی شدید به اجزای تشکیل دهنده واکسن
  • سابقه حساسیت به واکسن آنفولانزا

چنانچه در گذشته واکنش آلرژیک شدیدی به واکسن آنفولانزا یا ترکیبات آن مانند آلرژی شدید به تخم مرغ داشته‌اید، همچنین در صورت داشتن سابقه بیماری گیلن باره لازم است پزشک را در جریان بگذارید.
لازم به یادآوری است استفاده از واکسن آنفولانزا به شکل اسپری بینی در زنان باردار و شیرده، افراد با ضعف سیستم ایمنی به دلیل مصرف برخی داروها یا داشتن برخی بیماری‌های مزمن و افراد بالای 50 سال ممنوع است. این نوع واکسن فقط در افراد 2 تا 49 ساله تایید شده است.

عوارض واکسن آنفولانزا

واکسن‌ها، مانند هر محصول پزشکی دیگر می‌توانند عوارض جانبی داشته باشند. بسیاری از افرادی که سالانه واکسن آنفولانزا دریافت می‌کنند، ممکن است هیچ عارضه جانبی را تجربه نکنند. اکثر عوارض جانبی گزارش شده پس از واکسیناسیون آنفولانزا خفیف هستند و در عرض چند روز بدون درمان و خود به خود ناپدید می شوند.
شایع‌ترین عوارض واکسن آنفولانزا تزریقی عبارتند از:

  • درد، قرمزی و تورم در محل تزریق
  • تب
  • دردهای عضلانی
  • سردرد
  • خستگی

شایع ترین عوارض واکسن آنفولانزا به شکل اسپری دربزرگسالان عبارتند از:

  • آبریزش بینی
  • سردرد
  • گلو درد
  • سرفه

آبریزش بینی، خس خس سینه، سردرد، استفراغ، دردهای عضلانی و تب از عوارض اسپری واکسن انفولانزا در کودکان است.
واکنش‌های آلرژیک شدید پس از واکسیناسیون نادر است اما گاهی می‌تواند زندگی فرد را تهدید کند. در صورت بروز علائمی مانند کهیر، تورم صورت و گلو با مرکز فوریت‌های پزشکی تماس بگیرید یا هر چه سریع تر به درمانگاه مراجعه کنید.
توجه داشته باشید اگر در زمان انجام واکسیناسیون تب یا بیماری فعال دارید، بهتر است زمان تزریق واکسن را به تعویق بیندازید.

عوارض واکسن آنفولانزا

کلام آخر اینکه اواخر شهریور ماه و اوایل پاییز، قبل از اینکه شیوع ویروس آنفولانزای فصلی به اوج برسد بهترین زمان تزریق واکسن آنفولانزا است. تزریق واکسن در افراد بالای 6 ماه مجاز است اما برای همه مناسب نیست. بنابراین لازم است قبل از اقدام به تهیه واکسن با پزشک مشورت کنید.

توجه!

مخاطب گرامى اين مطلب صرفاً جنبه آموزشى دارد و جايگزينى براى تشخيص و درمان پزشكتان نيست. هرگز عمل به توصيه پزشكتان را به تاخير نيندازيد و تغييرى در برنامه درمانی‌تان ايجاد نكنيد.

با دوستانتان به اشتراک بگذارید: